Ondernemerschap en engagement

Recent spraken wij met de Raad van Bestuur van een grote financiële instelling. Ze willen graag dat er meer ondernemerschap gaat komen. Met name in de frontlinie, bij de verkopers en adviseurs. Met ondernemerschap wordt dan vooral een pro-actieve instelling, initiatief, kansen zien, erop af gaan en ze verzilveren. Toch eigenlijk wat ieder bedrijf graag wil?

Interessant is natuurlijk de vraag waarom dat gedrag nog niet zichtbaar is? Dit kan onder meer de volgende oorzaken hebben:

• de organisatie heeft niet de juiste mensen binnengehaald
• ondernemerschap is slechts beperkt ontwikkelbaar
• ondernemerschap wordt niet of nauwelijks gestimuleerd
• managers maken zich meer druk om processen, systemen en regels dan om ondernemerschap
• verkopers worden niet ‘afgerekend’ op ondernemerschap
• ondernemerschap brengt risico’s met zich mee, het vraagt dat je je hoofd boven het maaiveld uitsteekt
• er is simpelweg nooit een poging gedaan om ondernemerschap te helpen ontwikkelen

Er van uitgaande dat echt ondernemerschap binnen financiele instellingen (of andere grote bedrijven) eigenlijk helemaal niet wenselijk is (stel je voor wat er dan gebeurt als iedereen gaat ondernemen) én dat de echte ondernemers niet daar werken, maar wel voor zichzelf beginnen, dan praten we eigenlijk veel meer over intern ondernemerschap, een ondernemende instelling en/of intrapreneurship.

We zien hier het beeld voor ons van de gedreven, ambitieuze, geïnspireerde, gepassioneerde verkoper/adviseur die er alles aan doet om meer klanten, beter en langer te bedienen. Een voorkeurspositie creëert. Zelf de reden is van toenemende business. Producten, diensten, organisatie, processen binnen zijn eigen organisatie faciliteren hem. Ook als ze in de weg zitten zijn dat geen alibi’s voor minder succes.  

De relevantie van ondernemerschap binnen een organisatie lijkt evident: ondernemerschap leidt tot nieuwe projecten, nieuwe klanten, nieuwe kansen, nieuwe markten en een constante bron van vernieuwing, energie en inspiratie. Ik heb nog geen onderzoeken kunnen vinden waaruit de relatie tussen ondernemerschap of een ondernemende cultuur en bedrijfsresultaten blijkt, maar het lijkt evident dat ondernemerschap een zinvolle bijdrage levert.

 

De grote vraag is dus: hoe krijg je dit voor elkaar? 

 Allereerst kijken we naar de competenties van ondernemerschap.

 

Competenties behorend bij ondernemerschap en ontwikkelbaarheid daarvan

 

Diverse onderzoeken zijn verricht naar competenties van ondernemers. De makke daarvan is enigszins dat het dan gaat om “echte” ondernemers, die dus voor eigen rekening en risico ondernemen.

De Jong en Wennekers hebben het concept intrapreneurship vrij uitgebreid onderzocht. Zij maken onderscheid tussen enerzijds de activiteiten die intrapreneurs verrichten en anderzijds hun gedragskenmerken. Belangrijke activiteiten zijn: nieuwe producten, diensten en/of product-marktcombinaties bedenken, draagvlag creëren om de ideeën te promoten en enthousiasme te winnen, het management overtuigen van nut en noodzaak, financiering en andere benodigde middelen organiseren, uitvoering van het idee, ook (en vooral) als het tegenzit. 

De belangrijkste gedragskenmerken van intrapreneurs zijn: netwerken, out-of-the-box denken, initiatief nemen, leiderschap, denken in oplossingen, doorzettingsvermogen en risico’s durven nemen.

Gecombineerd met wat we zelf vinden, ontstaat dan het volgende beeld van gedrag dat we graag zien als we het hebben over intern ondernemerschap:

 

Doorzettingsvermogen

Je gaat door totdat het doel is bereikt; ook bij tegenslagen ga je niet bij de pakken neerzitten.

Persoonlijk leiderschap
Je weet je ideeën zo te brengen dat ook anderen enthousiast worden. Je bent in staat anderen te beïnvloeden, mobiliseren en overtuigen. Je kent je eigen kracht, zwakte en talenten. Je neemt verantwoordelijkheid voor je handelen en beseft dat je vanuit kracht veel kunt bereiken.

Sociale oriëntatie
Je maakt makkelijk contact met anderen en bent in staat een netwerk op te bouwen met diegenen die voor jou interessant zijn

Marktgerichtheid
Je denkt en handelt vanuit de behoefte van je klanten. Je hebt oog voor ontwikkelingen in de markt.

Netwerken
Je bent in staat een netwerk op te bouwen met diegenen die voor jou interessant zijn. In commercieel opzicht, maar zeker ook binnen de eigen organisatie.

Durf
Je durft (gecalculeerde) risico’s aan te gaan om uiteindelijk herkenbaar voordeel te halen. Je durft je hoofd boven het maaiveld uit te steken.

Prestatiegerichtheid
Je bent je ervan bewust dat je waarde moet creëren, dit is de echte betekenis van ondernemerschap. Als je een beslissing neemt, kijk je zowel naar de kosten als de baten en richt je je op het realiseren van de beoogde prestaties.

Creativiteit
Je kunt creatief denken, buiten de gebaande paden om zo tot nieuwe ideeën en oplossingen te komen. ‘out of the box’ denken.

Onafhankelijkheid
Je onderneemt acties op basis van je eigen overtuiging en durft je onafhankelijk van anderen op te stellen. Ook als de meerderheid niet achter je staat.

Initiatief
Je zoekt je kansen en neemt actie. De echte ondernemer wacht niet af. Liever vergeving achteraf vragen dan toestemming vooraf

Besluitvaardigheid
Je weet wat je wilt, schuwt lastige beslissingen niet en voelt je ervoor verantwoordelijkheid dat actie wordt ondernomen zodra de beslissing is genomen.

Gerelateerd aan omschreven competenties is de vraag in welke mate ondernemerschap ontwikkelbaar is. Dit is het terrein van psychologen, daarover is al veel onderzocht en gepubliceerd. In algemene zin kan worden gezegd dat gebaseerd op de talenten van iemand, verschillende competenties meer of minder ontwikkelbaar zijn. Altijd is een deel ontwikkelbaar, zelden alles.

Uit bovenstaande lijst zijn met name durf, sociale oriëntatie, creativiteit en initiatief moeilijk(er) ontwikkelbaar.

 

Daarentegen zijn persoonlijke effectiviteit, marktgerichtheid, netwerken, prestatiegerichtheid, onafhankelijkheid en besluitvaardigheid relatief goed ontwikkelbaar.

 

De beperkte ontwikkelbaarheid pleit er wat mij betreft wel voor om bij het verhogen van ondernemerschap selectief te zijn in termen van ‘bij wie’ is ondernemerschap ontwikkelbaar en ‘bij wie niet’. Dit om kansloze ontwikkelprogramma’s te vermijden en ook de eventueel benodigde instroom/uitstroom te organiseren.

 

Stimuleren van ondernemerschap binnen organisaties

 

Vervolgens moet vooral niet de fout worden gemaakt om ondernemerschap te gaan ontwikkelen door een paar trainingen te gaan organiseren. Dit gaat niet werken omdat ondernemerschap veel meer aspecten kent dan alleen de individuele. Als voorbeeld: als je ondernemerschap wilt stimuleren, maar tegelijkertijd de autonomie vergaand beperkt door veel regels, strakke hiearchie, gebeurt er weinig.

 

Omgekeerd: als je strategie en cultuur gericht zijn op het stimuleren van ondernemerschap, maar je hebt niet de mensen binnenboord met de juiste persoonlijkheid en kwaliteiten, kun je het schudden.

 

We pleiten er dan ook voor om ontwikkeling van ondernemerschap vorm te geven met de volgende vragen in het achterhoofd:

• Wat wil je ermee bereiken (resultaten): maak dat helder als topmanagement
• Wat gaan klanten er van werken: daarmee wordt ondernemerschap meteen in relatie gebracht tot klanten en marktgerichtheid
• Wat vraagt dat van onze mensen: de ontwikkelkant, mogelijk ook de instroomnoodzaak (of uitstroom), tevens oog hier voor beloning.
• Wat vraagt dat van onze managers: stimuleren van ondernemerschap vraagt om leiderschap dat de balans kan vinden tussen exploitatie (korte termijn doelen) en exploratie (vrijheid om initatief te nemen).
• Wat vraagt dat van de organisatie: heldere strategie, structuur, aandacht voor cultuur en eventueel loslaten van processen en systemen.

Een meer integrale aanpak dus. Zodat visie, doelen, strategie, leiderschap, activiteiten, mensen, ontwikkeling, ondersteunende systemen en processen in lijn zijn met elkaar. Met uiteindelijk slechts één helder doel voor ogen: beter, langer, duurzamer waarde toevoegen aan klanten. Zodat iedereen er beter van wordt.

Engagement en ondernemerschap

Waar komt engagement dan eigenlijk terug? Stel je eens voor wat er aan energie, drive, motivatie, plezier, inspiratie kan ontstaan als ondernemerschap werkelijk wordt gestimuleerd. Niet slechts met het doel zo snel mogelijk veel geld te verdienen. Maar met als doel om energie los te maken, het beste uit mensen te halen, werkelijk voor klanten te zorgen, simpelweg de meeste waarde toe te voegen, daarmee ‘zin’ te geven aan het werk dat wordt gedaan door mensen die bereid zijn daar helemaal voor te gaan. Wow, dat is engagement. En reken maar dat klanten daar iets van meekrijgen!